حجم مبنا در بورس


محاسبه حجم مبنا

حجم مبنا در بورس

با اعلام مصوبه‌ی جدید قوانین محاسبه‌ی حجم مبنا در بازار پایه و فرابورس را تغییر پیداکرد.اما این تغییر آیا به حمایت از بازار کمک خواهد کرد؟

حجم مبنا در روز گذشته طی مصوبه‌ای از سمت سازمان بورس اوراق بهادار در جهت ارتقاء اثربخشی و کارآمدی بازار، تغییر پیدا کرده است. اما این تغییر چگونه صورت می‌گیرد؟ آیا به واقع آثار حمایتی برای بازار خواهد داشت؟

طی دو سال اخیر که شاهد رشد چشمگیر بازار سرمایه بوده‌ایم، همواره این نگرانی مطرح بوده است که اگر از جانب دولت حمایتی از بورس صورت نگیرد، این بازار جذابیت خود را از دست خواهد داد. اما رفتار دولت و سازمان بورس اوراق بهادار تا کنون بیانگر حمایت از بازار سرمایه بوده است. به طوری که این حمایت، این بار با تغییراتی در حجم مبنا نمود پیدا کرده است.

در بیانیه سازمان بورس این چنین آمده است:

باتوجه به افزایش قابل ملاحظه ارزش معاملات در اکثر نمادهای بورس اوراق بهادار تهران و به منظور ارتقاء سطح اثربخشی و کارآمدی مدل محاسباتی حجم مبنا براساس بررسی‌های به عمل آمده و تقاضای بورس اوراق بهادار تهران و همچنین مصوبه ی هیأت مدیره محترم سازمان بورس و اوراق بهادار و شورای عالی بورس، شیوه‌ی محاسبه حجم مبنا از تاریخ 12 / 11 / 1398 به شرح زیر اعمال خواهد شد.

حجم مبنای کلیه‌ی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران براساس فرمول قبلی (ماده واحده مصوب 28 / 11 / 1398 هیئت مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار) چهار در ده هزار سهام شرکت می‌باشد؛ و به شرط های زیر تعیین گردیده است:

  • حداقل ارزش مبنا برای تمامی شرکت‌ها برابر با 50 میلیارد ریال
  • حداکثر ارزش مبنا برای شرکت‌های با سرمایه 20 هزار میلیارد ریال و بالاتر، 120 میلیارد ریال
  • برای شرکت‌های با سرمایه کمتر از 20 هزار میلیارد ریال، 100 میلیارد ریال

تعداد حجم مبنای هر سهم براساس قیمت پایانی سهم در آخرین روز معاملاتی هر هفته محاسبه و از اولین روز معاملاتی هفته‌ی بعد اعمال می‌گردد.

حجم مبنا در واقع اهرمی است که از سال ۱۳۸۲ در بورس اوراق بهادار تهران به کار گرفته شد و هدف آن، کنترل معاملات جهت جلوگیری از نوسان‌های کاذب و دست کاری قیمتی بود. حجم مبنا تا کنون برای بازار بورس در نظر گرفته می‌شد و بازارهای فرابورس و پایه این قابلیت را نداشتند.

نبود حجم مبنا در بازارهای فرابورس و پایه موجب کاهش پویایی و افزایش امکان سفته‌بازی روی سهام شرکت‌های حاضر در این بازارها می‌شد. اما اکنون حجم مبنا برای سهام این شرکت‌ها در نظر گرفته می‌شود تا کارآمدی در این بازارها نیز افزایش یابد.

اما حجم مبنا چیست؟

برای درک بهتر حجم مبنا بهتر است ابتدا با دومفهوم زیر آشنا شویم:

قیمت آخرین معامله:

به آخرین قیمتی که سهام یک شرکت در یک روز بین خریدار و فروشنده معامله می‌شود، قیمت آخرین معامله گفته می‌شود.

قیمت پایانی:

به میانگین وزنی قیمت سهام شرکت با در نظر گرفتن حجم مبنا، قیمت پایانی گفته می‌شود.

قیمت پایانی هر روز مبنای نوسانات قیمت روز بعد معاملاتی قرار می‌گیرد. مثلا اگر قیمت پایانی روز دوشنبه100 ریال باشد، بازه مجاز نوسان قیمت در روز معاملاتی بعد یعنی سه شنبه بین مثبت 5 درصد (105 ریال) و منفی 5 درصد قیمت پایانی روز معاملاتی گذشته (95ریال) خواهد بود.

اکنون می‌توانیم بگوییم حجم مبنا حداقل تعداد برگه سهمی است که باید در یک روز معاملاتی روی یک قیمت دادوستد شود تا قیمت پایانی به قیمت داد و ستد شده برسد. در صورتی که تعداد سهام معامله‌شده در طول روز کمتر از حجم مبنا باشد، به همان نسبت درصد نوسان قیمت آن سهم نیز کاهش خواهد یافت.

محاسبه حجم مبنا در روش جدید چگونه خواهد بود؟

فرمول جدید از دو بخش تشکیل شده است. ابتدا به صورت زیر ارزش مبنا محاسبه می‌شود:

قیمت پایانی سهم در آخرین روز معاملاتی هفته× 0.0004× تعداد سهام شرکت

سپس طبق یکی از شروط جدول زیر با آن برخورد می‌شود:

تفسیر این جدول به این گونه است که اگر ارزش محاسبه شده در فرمول بالا از حداقل مقدار ستون مربوطه کمتر باشد، همان مقدار حداقل در نظر گرفته می‌شود. اما اگر عدد بدست آمده بین میزان حداقلی و حداکثری باشد، خود مقدار بدست آمده در نظر گرفته می‌شود.

در مرحله آخر این مقدار را باید تقسیم بر قیمت سهم در آخرین روز معاملاتی هفته نمود. در نهایت عدد حاصل شده حجم مبنا قرار می‌گیرد.

در ابتدا ممکن است کمی پیچیده به نظر برسد اما اکنون با محاسبه چند مثال این محاسبه واضح‌تر خواهد شد.

  1. به عنوان مثال، نماد خکاوه از بازار پایه زرد است. حال تعداد سهام آن معادل 2,636 میلیارد را در 0.0004 ضرب کرده و سپس مقدار حاصل را در قیمت روز ضرب می‌کنیم:

3,397,276,800= 3222× 0.0004× 109× 2,636

همان‌طور که مشاهده شد، مقدار بدست آمده برابر با 3 میلیارد و 397 میلیون ریال می‌باشد. حال به دلیل آن که حداقل ارزش مبنا در بازار پایه‌ی زرد 20 میلیارد ریال است و عدد بدست آمده از این مقدار کمتر می‌باشد، بنابراین مقدار ارزش مبنای آن معادل همان 20 میلیارد ریال یعنی مقدار حداقلی بازار زرد در نظر گرفته می‌شود.

اکنون برای محاسبه حجم مبنای آن، مقدار 20 میلیارد ریال را باید تقسیم بر قیمت پایانی روز چهارشنبه آن نماییم که به صورت زیر خواهد بود:

6,207,324= 3222/ 20,000,000,000

لذا حجم مبنای نماد خکاوه معادل 6,207,324 سهم در نظر گرفته می‌شود.

2. در مورد سهم تپکو برای محاسبه ی ارزش مبنا طبق فرمول گفته شده داریم:

37,985,804,800= 4496× 0.0004× 21,122,000,000

مقدار ارزش مبنا در این سهم حدودا 38 میلیارد ریال بدست آمد که این مقدار، از میزان حداقل بازار خود، یعنی 20میلیارد ریال بالاتر است. بدین ترتیب این عدد را بر قیمت سهم در روز چهارشنبه تقسیم می کنیم:

8,448,800=4496/ 37,985,804,800

لذا حجم مبنای نماد تپکو معادل 8,448,800 سهم در نظر گرفته می‌شود

در صورت افزایش این مقادیر تا 100 میلیارد ریال، به همین شکل برای آنها محاسبه می‌شود و اگر از آن فراتر رفت، با توجه به سرمایه شرکت، یکی از دو سقف 10 یا 12 میلیارد تومان در نظر گرفته می‌شود و این میزان ثابت خواهد ماند.

مقایسه‌ی حجم مبنای برخی از سهام با میانگین حجم معاملات ماه آنها

همان‌طور که در جدول ملاحظه می‌شود، در اکثر نمادهای ذکر شده ارزش معاملات بیش از دو برابر حجم مبنا است. بدین ترتیب می‌توان گفت اعمال حجم مبنای جدید برای بسیاری از سهام مشکلی ایجاد نخواهد کرد. اما معاملات برخی دیگر از سهام شرکت‌های بازار فرابورس و بازار پایه (که تعداد این نماد‌ها در بازار کم می‌باشد)، اندکی دچار مشکل خواهد شد.

تأثیرات این اتفاق بر بازار چیست؟

همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، دولت و سازمان بورس برای اهدافشان به دنبال رشد پایدار بازار هستند. برای اینکه بازار پویاتر شود، ابتدا لازم است که معاملات آن تا حدی به دور از هیجان و با شیب ملایم صورت گیرد. تغییر فرمول حجم مبنا موجب می‌شود تا اصطلاحاً عمق بازار افزایش یافته و قیمت‌های کاذب و حبابی کمتر به وجود بیایند. همچنین در ادامه ریزش‌های بازار با شدت کمتری رخ دهند تا در انتها تعادل بیشتری در بازار برقرار شده و بازار از تحلیل بیشتری برخوردار شود.

از سوی دیگر، به دلیل آن که تا کنون حجم مبنا در بازارهای پایه و فرابورس در نظر گرفته نمی‌شد، کوچک بودن بسیاری از سهام این بازارها باعث سود جویی برخی از معامله‌گران می‌شد. بدین صورت که گروهی از سرمایه گذاران (سفته بازارن) با حجمی از سرمایه خود، بخش اعظم سهام شرکت مذکور آن خریداری می‌کردند و به مرور با عرضه‌های کم یا اصطلاحاً قطره‌ای، اقدام به بالا بردن قیمت سهام می‌کردند. حال اجرای حجم مبنا در این گروه از سهم‌های بازار، در گام اول موجب کاهش رشد سرسام آور سهام و درنتیجه باعث جلوگیری از سواستفاده برخی از سفته بازان از سهام این گونه شرکت‌ها می‌شود.

از طرف دیگر تحلیل‌های بنیادی ارزش بیشتری خواهند یافت؛ به‌طوری که نمادی حجم مبنا در بورس رشد بیشتری خواهد کرد که حجم معاملات بالایی پیدا کند و نظر بازار را جلب نماید که این مسئله اهمیت وضعیت بنیادی شرکت را بیش از پیش نمایان می‌سازد.

همچنین سرمایه به سمت شرکت‌های بزرگ که شناوری بالایی دارند حرکت خواهد کرد و این دست حقوقی‌ها و حقیقی‌های درصدی را برای خروج یک باره سرمایه از بازار باز خواهد گذاشت و حتی در مواقع نزولی شدن بازار با پر شدن حجم مبنا، سهامداران این نمادها ضرر بیشتری نسبت به سهام کوچک خواهند داشت.

در مورد سفته‌بازی برخی چنین مطرح می‌کنند که ممکن است در این سفته‌بازی‌ها به علت عرضه نکردن سهام، نماد مشمول گره معاملاتی شود و از این طریق سفته بازی انجام پذیرند.

گره معاملاتی وضعیتی است که:

  • نماد معاملاتی به رغم برخورداری از صف خرید یا صف فروش در پایان جلسه معاملاتی حداقل معادل یک برابر حجم مبنا برای شرکت‌هایی با ۳ میلیارد سهم و بیشتر و دو برابر حجم مبنا برای سایر شرکت‌ها، به علت عدم تقارن قیمت‌های درخواست خرید و فروش، حداقل به مدت ۵ جلسه معاملاتی متوالی مورد معامله قرار نگیرد یا متوسط معاملات روزانه آن در این دوره (به استثنای معاملات در بازار معاملات عمده)، کمتر از ۵ درصد حجم مبنا باشد.
  • کلیه معاملات یک نماد معاملاتی در ۵ جلسه معاملاتی متوالی در سقف یا کف دامنه نوسان روزانه قیمت باشد.

نمادهای معاملاتی که تحت این شرایط مشمول دستورالعمل رفع گره معاملاتی می‌شوند، در ابتدای روز معاملاتی بعد و در مرحله گشایش با دو برابر دامنه نوسان روزانه قیمت عادی آن نماد انجام و سپس در حراج پیوسته، معاملات در دامنه نوسان روزانه قیمت انجام می‌شوند. لازم به ذکر است قیمت مرجع در دوره حراج پیوسته، قیمت کشف شده از طریق حراج ناپیوسته است.

این مورد گرچه ممکن است اتفاق بیفتد اما با مشکلاتی مواجه است که احتمال آن را کم می کند. از جمله اینکه ناظر بازار می‌تواند با توجه به نسبت p/e سهم و یا در نظر گرفتن معاملات مشکوک و صف ساختگی، نماد را شامل گره معاملاتی نماید.

جمع بندی

نکته مهم در مورد این قانون حجم مبنا در بورس آن است که با افزایش قیمت حجم مبنا کاهش می‌یابد و این به معنی آن است که این فرمول از افزایش قیمت ها حمایت می‌کند و در صورت کاهش قیمت‌، با افزایش حجم مبنا نقش کنترل کنندگی ایفا می‌نماید.
هرچند برخی به نحوه محاسبه آن ایراد گرفته اند و ممکن است از طرف سازمان دستخوش تغییراتی شود اما در مجموع با تمام توصیفاتی که صورت گرفت می توان گفت که تصمیم اتخاذ شده در کوتاه مدت احتمالاً با مشکلاتی مواجه خواهد شد اما به مرور آثار مثبتی بر بازار خواهد گذاشت و در جهت حمایت از سهامداران خرد و افزایش عمق بخشیدن به بازار عمل خواهد نمود.

چند‌و‌چون حجم مبنا در معاملات بازار سرمایه

حجم مبنا قاعده‌ای است که در سال ۱۳۸۲ و در جهت جلوگیری از ضرر بیش‌ازحد سرمایه‌گذاران ناآشنا با ماهیت بازار اعمال شد. بر اساس قاعده حجم مبنا، درصورتی‌که تعداد سهام معامله‌شده، از حجم مبنای تعیین‌شده بیشتر باشد، قیمت پایانی معادل با میانگین وزنی قیمت‌های روز جاری خواهد بود و در غیر ‌این ‌صورت، تغییر قیمت پایانی متناسب با نسبت حجم سهام معامله‌شده به حجم مبنا از میانگین وزنی قیمت‌های معاملات روز جاری تبعیت خواهد کرد. منطق حجم مبنا، جلوگیری از اثرگذاری تغییر قیمت ناشی از معاملات با حجم بسیار کم بر قیمت پایانی سهام است. به‌عبارت‌دیگر، درصورتی‌که قیمت پایانی سهام بر اساس معاملات با حجم بالا به دست آمده باشد، می‌توان آن را معیار مناسبی از ارزش بازار سهم مربوطه دانست؛ در غیر این صورت اگر حجم معاملات سهام ناچیز بوده باشد، میانگین موزون قیمت معاملات انجام‌شده نمی‌تواند انعکاس مناسبی از خرد جمعی بازار باشد و ازآنجاکه قیمت پایانی سهام در شاخص بورس منعکس می‌شود، این امر سبب می‌شود که تغییرات شاخص منعکس‌کننده روند واقعی بازار نباشد و لذا در این حالت اعمال حجم مبنا سبب اصلاح قیمت پایانی و شاخص بورس می‌شود.
با وجود مزیت‌هایی که حجم مبنا دارد، عده‌ای از منتقدان آن استدلال می‌کنند که وجود هر عاملی که موجب جلوگیری از تطابق سریع قیمت سهام و ارزش ذاتی آن شود، به معنی ممانعت از تغییر قیمت سهام در پی انتشار اطلاعات جدید بوده و کارایی بازار را با مشکل مواجه می‌کند. این در حالی است که حجم مبنا از انعکاس اطلاعات در قیمت سهام جلوگیری نمی‌‎کند. بلکه اتفاقاً منطق حجم مبنا این است که در شرایطی که معامله‌کنندگان یک سهم، تعداد بسیار کمی هستند، بنابراین احتمالاً اطلاعات جدیدِ قابل‌توجهی در بازار منتشر نشده است یا اینکه بخش عمده بازار، اطلاعات جدید را حائز اهمیت در تعیین قیمت سهام ندانسته است و این حقیقت در حجم اندک معاملات منعکس شده است. ازاین‌رو تغییر قیمت ناشی از حجم اندک معاملات، مورد تأیید قاطبه بازار نیست و نباید این تغییر به‌طور کامل در قیمت پایانی سهام منعکس شود. در حالتی هم که حجم معاملات به میزان کافی باشد، حجم مبنا هیچ‌گونه اثری بر قیمت پایانی نخواهد داشت و میانگین موزون قیمت معاملات انجام‌شده در طول روز معاملاتی، دقیقاً معادل قیمت پایانی خواهد شد.
سوءتفاهم دیگری که در مورد حجم مبنا وجود دارد این است که برخی منتقدان حجم مبنا را به‌عنوان محدودیتی برای تعیین قیمت در بازار و مانعی بر سر راه سرمایه‌گذاران برای معامله سهم می‌دانند. اما باید توجه داشت که سرمایه‌گذار مختار است با هر قیمتی که از نظر او منعکس‌کننده ارزش ذاتی سهم است، اقدام به معامله کند اما اینکه قیمت معامله او، مبنای تعیین قیمت پایانی و در نتیجه محاسبه عدد شاخص باشد در صورتی پذیرفتنی است که بخش قابل قبولی از فعالان بازار نیز آن را از طریق انجام معامله، تأیید کرده باشند که این همان منطق حجم مبنا است.
دسته‌ای دیگر از منتقدان نیز، اگرچه وجود حجم مبنا را مفید می‌دانند اما معتقدند که اعمال حجم مبنا، در واکنش به ریسک‌های ناپایدار و یک اضطرار بوده، درحالی‌که به‌صورت دائمی بر قیمت پایانی در بازار اعمال می‌شود و ازاین‌رو خواستار عدم استفاده از حجم مبنا هستند. حتی اگر اعمال حجم مبنا بر قیمت پایانی سهام را امری موقتی و راهکار اصلاحی اضطراری بدانیم، در پاسخ به این دسته از منتقدان باید گفت که در صورت نبود اضطرار مورد اتلاق قرار گرفته، حجم مبنا به‌خودی‌خود بی‌اثر می‌شود. به‌عبارت‌دیگر همان‌طور که گفته شد، حجم مبنا در حالتی که معاملات حجم مبنا در بورس سهام از عمق کافی برخوردار باشد، اثری بر قیمت پایانی سهام ندارد.
اکثر بورس‌های اوراق بهادار کشورهای دارای اقتصاد پیشرفته، اگرچه حجم مبنا وجود ندارد اما منطق مستتر و منشأ ایجاد حجم مبنا مطرح بوده است. به این معنی که در بورس‌های مذکور این اعتقاد وجود دارد که قیمت به‌دست‌آمده از معاملاتی که دارای عمق مناسب نیستند، انعکاس درستی از نظر تمامی فعالان بازار نیست و نمی‌تواند معیار مناسبی برای انتشار به بازار باشد. ازاین‌رو برای سهامی که نقدشوندگی کافی و حجم معاملات قابل قبولی ندارند از حراج تک قیمتی استفاده می‌شود. به این صورت که در طول یک روز معاملاتی، یک یا چند حراج در ساعات مشخصی انجام شده و قیمت به‌دست‌آمده از حراج مذکور مبنای تعیین قیمت پایانی سهام خواهد بود. این امر ازیک‌طرف سبب جلوگیری از دست‌کاری بازار شده و از طرف دیگر باعث بهبود کشف قیمت سهم در بازار می‌شود. بنابراین می‌توان گفت که منطق اعمال حجم مبنا در بورس‌های دیگر وجود داشته اما روش به کار گرفته‌شده برای رسیدن به این هدف متفاوت است و ازاین‌رو نمی‌توان ادعا کرد که حجم مبنا به‌کلی بی مبناست!

حجم مبنا چیست و چگونه محاسبه می شود؟

حجم مبنا

در میان اصطلاحاتی که در بازار بورس بسیار مورد استفاده قرار می گیرد، باید به حجم مبنا اشاره کنیم. تمام بازار بورس دنیا از قوانین و شرایط خاصی برخوردار هستند. قوانین بازارهای بورس در دنیا، منجر شده است تا سرمایه گذاران با اطمینان بیشتری تمایل داشته باشند در این بازارهای سرمایه گذاری کنند. پس برای آن که این بازارهای مالی از سوء استفاده برخی از اشخاص جلوگیری نمایند، اصطلاحات خاصی را تعریف کرده اند که باید در مورد آنها اطلاعات بدست آورید.

در این میان ما قصد داریم در خصوص این که حجم مبنا چیست و منظور از قیمت پایانی سهام در بازار بورس چیست، اطلاعاتی به دست آوریم. با کسب این اطلاعات مسلما بهتر می توانیم در این بازار سرمایه گذاری نماییم، و سود خوبی نیز به دست آوریم. برای ان که بدانیم این اصطلاح در بورس چه کاربردی دارد، باید ارتباط میان حجم معاملات و مبنا را مورد بررسی قرار دهیم.

محاسبه حجم مبنا

محاسبه حجم مبنا

منظور از حجم مبنا تالار بورس چیست؟

برای این که به سادگی با این اصطلاح آشنا شوید، آن را در قالب یک مثال برای شما توضیح خواهیم داد. تصور کنید امروز به عنوان یک معامله گر قصد دارید 1 دلار را با قیمت 1 میلیون تومان از دوستتان خریداری کنید. آیا به نظر شما قیمت یک دلار در بازار با این مبلغ مورد نظر شما معامله می شود؟ مسلما خیر. زیرا حجم معامله ای که قصد دارید انجام دهید کوچک است.

اما زمانی که درصد میلیون دلار محاسبه شود، می توانید به قیمت واقعی اقدام به انجام معامله نمایید. در اصل منظور از حجم مبنا بورس سنجیدن حجم معاملات و دخالت آن در تعیین میزان قیمت سهم در این بازار است. می دانیم که بازارهایی مالی بسیاری، از عمق زیادی برخوردار هستند. از این رو تغییرات قیمت در چنین بازارهایی برای بیشتر مردم قابل پذیرش خواهد بود.

اما زمانی که تصمیم به انجام معامله در بازار بورس می نمایید، این بازار از عمق کمی برخوردار بوده و از این رو لازم است حجم معاملات به میزان خاصی برسد، تا قیمت سهام دچار تغییر شود. پس در اصل توجه به حجم مبنا به معامله گران بورس کمک می کند تا از هیجانات کاذب دور شده و از بروز افت و رشد بی رویه قیمت سهام در این بازار جلوگیری نمایند.

هیچ شخص خاصی در تعیین حجم مبنا و قیمت پایانی دخالت ندارد، و این مسئله توسط سامانه معاملات بورس اندازه گیری می شود. برای آنکه بتوانید پیش از معامله در خصوص قیمت پایانی اطلاعات به دست آورید، کافیست به سایت مدیریت فناوری بورس تهران مراجعه نمایید.

حجم مبنا در تابلوخوانی

حجم مبنا در تابلوخوانی

حجم مبنا در تابلوخوانی به چه صورت است؟

بیشتر افرادی که در بازار بورس از تجربه و مهارت بالایی برخوردار هستند، معمولا با قیمت پایانی بسیار مواجه می شوند. در چنین حالتی زمانی که اقدام به تابلوخوانی می نمایند، باید به حداقل تعداد سهامی که در یک نماد مورد معامله قرار می گیرد و دامنه نوسان رشد یا کاهش آن را مورد بررسی قرار دهند. قانون بازار بورس تعیین نموده است که حداقل 20 درصد از یک سهام یک شرکت در طی یک سال باید مورد معامله قرار گیرد.

پس برای این که بدانیم حجم مبنا چطور محاسبه می شود، باید به تعداد روزهای کاری در طی یک سال توجه کنیم. مثلا می توانیم این تعداد روزها را 250 روز در نظر بگیریم. پس با این اوصاف حجم مبنای روزانه برای سهام مورد معامله، هشت ده هزارم کل سهم شرکت خواهد بود. یعنی شرکتی که دارای 20 میلیون سهم است، حجم مبنای آن باید معادل 16 هزار سهم محاسبه شود.

در چنین شرایطی لازم است حداقل 16 هزار سهم از شرکت در بازار بورس مورد معامله قرار گیرد، تا در طی آن روز تغییرات قیمت بر روی این سهام اعمال شود. البته لازم به ذکر است که حجم مبنا در تابلو خوانی برای شرکت های فرابورس، معمولا حجم مبنای معادل 1 در نظر گرفته می شود. که البته باید بگوییم این قانون صرفا مختص شرکت های فرابورس خواهد بود.

بررسی قیمت پایانی در فرابورس

بررسی قیمت پایانی در فرابورس

منظور از حجم مبنا در بازار فرابورس چیست؟

سهام هایی که در بازار فرابورس مورد معامله قرار می گیرند، دارای حجم مبنای ثابتی هستند. همانطور که اشاره کردیم، این حجم در فرابورس 1 است. یعنی کافیست یک سهم در نماد فرابورسی مورد معامله قرار گیرد، تا قیمت پایانی آن دستخوش تغییر شده و افزایش یا کاهش یابد. در این بازار به هیچ عنوان افزایش یا کاهش قیمت پایانی سهم، به حجم معاملات ربطی ندارد.

البته لازم است برای محاسبه حجم مبنا در فرابورس میانگین وزنی را در نظر بگیرید. از سوی دیگر نیز باید به این مسئله اشاره کنیم که، در بازار بورس نیز زمانی که نماد ها بازگشایی می شوند، بسته به دلایل مختلفی که می توانیم از جمله این دلایل به تقسیم سود نقدی، عرضه اولیه، افزایش سرمایه و … اشاره کنیم، میزان حجم مبنای سهام شرکت ها، معادل 1 است.

زیرا در روز بازگشایی نمادهای بورسی، هیچ گونه نوسانی وجود ندارد و از این رو قیمت پایانی سهام بسته به میزان عرضه و تقاضای سهامداران و خریداران مشخص می شود.

بررسی وضعیت سهام در بازار بورس

بررسی وضعیت سهام در بازار بورس

نحوه محاسبه حجم مبنا به چه صورت است؟

بسیاری از سهامداران که در مورد کلیات حجم مبنای سهام در بازارهای مالی اطلاعات دارند، می دانند چگونه اقدام به محاسبه این حجم نمایند. به هیچ عنوان نیازی نیست که کاربران خود در بازار بورس اقدام به محاسبه حجم مبنای سهم نمایند. زیرا سایت TSETMC میزان حجم تعیین شده هر سهم را نشان می دهد. اما با این وجود، بهتر است برای تعریف حجم مبنا بیان کنیم که، این اصطلاح در اصل مساوی است با 4 سهم از 10 هزار سهم یک شرکت در بورس و فرابورس.

یعنی شرکتی که دارای 10 میلیارد سهم است، حجم ان باید تقریبا معادل 4 میلیون سهم باشد. البته از سوی دیگر باید به این مسئله اشاره کنیم که میزان حجم مبنا ، بسته به حداقل و حداکثر بازارهای مالی می تواند متفاوت باشد. این تغییر نیز بیشتر شامل بازار بورس بوده و در بازار فرابورس، معمولا این حجم ثابت است و معادل 1 می باشد.

قیمت پایانی سهام در آخرین روز معاملاتی هر هفته نیز، منجر می شود تا سهم در ابتدای روز بعد یا همان هفته بعد، بسته به آن آغاز شود. اما باید بگوییم این مسئله لزوما بدان معنا نیست که قیمت پایانی سهام با آخرین قیمت سهم یکسان باشد. زیرا ممکن است قیمت سهم بسته به شرایط خاصی کاهش یا افزایش یابد. که در چنین حالتی بررسی حجم مبنا می تواند برای سرمایه گذاران مناسب باشد.

حذف حجم مبنا ؛ از اولویت‌های شرکت بورس

مدیرعامل شرکت بورس اوراق بهادار تهران در آخرین نشست خبری در سال 1393 خود به تشریح عملکرد بورس در سال جاری پرداخت و برنامه‌های سال آینده را اعلام کرد. به گزارش سنا، حسن قالیباف‌اصل در این نشست به آمار عملکرد بورس تهران اشاره کرد و گفت: ارزش بازار سرمایه از 386هزار میلیارد تومان در ابتدای سال به 290هزار میلیارد تومان در اسفندماه رسیده و با کاهش 25درصدی مواجه شده است. وی افزود: این در حالی است که ارزش اسمی بازار از 72هزار میلیارد تومان در ابتدای سال به 93هزار میلیارد تومان رسیده و با افزایش 21هزار میلیارد تومانی معادل 30درصد افزایش یافته که از این میزان 20هزار میلیارد تومان از محل افزایش سرمایه شرکت‌ها بوده که این موضوع نشان‌دهنده آن است که افزایش سرمایه شرکت‌ها 5000میلیارد تومان معادل 30درصد نسبت به سال گذشته افزایش پیدا کرده است.

مدیرعامل شرکت بورس خاطرنشان کرد: همچنین ارزش کل معاملات بورس در سال گذشته 296هزار میلیارد تومان بود که در سال جاری به 53هزار میلیارد تومان رسیده که از این میزان 36هزار میلیارد تومان معادل 70درصد مربوط به معاملات خرد و بلوک بوده است.

قالیباف‌اصل با بیان اینکه تعداد دفعات معاملات از 17میلیون دفعه به 13میلیون دفعه رسیده است، عملکرد شاخص را مورد توجه قرار داد و گفت: شاخص بورس از 89هزار و 15واحد در ابتدای سال به 65هزار واحد رسیده که معادل 18درصد کاهش یافته است. وی با بیان اینکه خوشبختانه در روزهای اخیر شاخص قیمت و شاخص‌های هم‌وزن به بازار معرفی شده است، عنوان کرد: شاخص قیمت در حال حاضر 28هزار و 223واحد است که این شاخص در ابتدای سال 39هزار و 94واحد بود که 28درصد کاهش یافته است. این در حالی است که تفاوت شاخص قیمت با شاخص کل بورس 10درصد است که این میزان نشان‌دهنده بازده نقدی است.

مدیرعامل شرکت بورس همچنین به معاملات آنلاین اشاره کرد و افزود: ارزش معاملات آنلاین در سال گذشته 30هزار میلیارد تومان بود که در سال جاری با کاهش 33درصدی مواجه شده و به 20هزار میلیارد تومان رسیده است. علاوه‌بر این نسبت قیمت به درآمد بازار دو واحد کاهش یافته و از 7.1مرتبه در ابتدای سال به 5مرتبه در اسفند ماه رسیده است که این کاهش به دلیل افت قیمت‌ها و افزایش سودآوری شرکت‌ها نسبت به سال گذشته بوده است. قالیباف‌اصل عنوان کرد: نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری که یکی از پتانسیل‌های رشد بازار است از 5مرتبه در ابتدای سال به 3.1مرتبه رسیده است.

عملکرد بورس در حوزه پذیرش

وی در ادامه نشست به عملکرد بورس در پذیرش شرکت‌ها اشاره کرد و گفت: در سال 1393 دو شرکت نفت سپاهان و سرمایه‌گذاری توسعه صنایع سیمان (سیدکو) در بورس عرضه شده و دو شرکت تامین مواد اولیه فولاد صبانور و سرمایه‌گذاری مسکن شمال شرق از فرابورس به بورس منتقل شده است. مدیرعامل شرکت بورس یادآور شد: همچنین فرآیند پذیرش 5 شرکت «بانک خاورمیانه»، «کویرتایر»، «پتروشیمی مبین»، «سیمان خوزستان» و «بیمه ما» طی شده و نماد شرکت‌های بانک خاورمیانه و کویرتایر امروز در بورس تهران بازگشایی می‌شوند.

قالیباف‌اصل با بیان اینکه عرضه سهام «بیمه ما» نیز در صورت انجام اقدامات لازم صورت می‌گیرد، خاطرنشان کرد: در حال حاضر شرکت‌های پتروشیمی فجر، پتروشیمی جم و سیمان ساوه در بورس پذیرش شده و در حال تکمیل فرآیند درج هستند و سال آینده عرضه می‌شوند. وی یادآور شد: بورس تهران در سال جاری برنامه عرضه 10 شرکت را در دستورکار داشت که بیش از 10 شرکت را در فرآیند پذیرش انجام داد اما به دلیل شرایط بازار این میزان محقق نشد. زیرا بازار رکود بازار عرضه نیست و امسال نیز سال بازار عرضه نبود اما امیدواریم که سال آینده فرصتی باشد تا میزان عرضه اولیه شرکت‌ها افزایش پیدا کند. مدیرعامل شرکت بورس یادآور شد: همچنین در سال جاری سه صندوق قابل معامله در روز پذیرش و عرضه شدند و همچنین اوراق اجاره فولاد کاوه جنوب، گواهی سپرده لیزینگ رایان سایپا و اوراق مشارکت شهرداری در بورس معامله می‌شوند.

قالیباف‌اصل یادآور شد: ‌در سال جاری براساس طبقه‌بندی شرکت‌ها 9 شرکت که شرایط پذیرش در بورس را نداشتند به بازار پایه فرابورس منتقل شدند.

ورود 150هزار سرمایه‌گذار جدید

وی در ادامه به تعداد کدهای معاملاتی اشاره کرد و گفت: ‌در سال 1393، 150هزار کد معاملاتی جدید در بورس صادر شدند که به معنی ورود سرمایه‌گذار جدید است. این در حالی است که در سال گذشته که سال رونق بازار سرمایه بود 230هزار کد جدید صادر شد. مدیرعامل شرکت بورس عنوان کرد: در حال حاضر 7میلیون و 600هزار کد معاملاتی در بورس وجود دارد که براساس آمار شرکت سپرده‌گذاری مرکزی از این تعداد یک میلیون و 300هزار کد فعال در بورس وجود دارد. قالیباف‌اصل تصریح کرد: ‌این در حالی است که در سال جاری تعداد صد نفر از سرمایه‌گذاران خارجی اقدام به دریافت کد معاملاتی کردند و در حال حاضر 350کد معاملاتی برای سرمایه‌گذاران خارجی در کشور صادر شده است اما به دلیل محدودیت‌هایی که در نقل و انتقال پول وجود دارد بسیاری از کدهای صادرشده فعال نشده‌اند.

حذف حجم مبنا و تغییر دامنه نوسان

مدیرعامل شرکت بورس اوراق بهادار درخصوص اقدامات زیرساختی گفت: تغییرات زیرساختی امسال از جمله برنامه‌های شرکت بورس بود که درخصوص تغییر دامنه نوسان از 4درصد به 5درصد بررسی‌های لازم صورت گرفت و در سال آینده ابلاغ می‌شود. درخصوص کاهش حجم مبنا نیز تصمیمات لازم صورت گرفت و با فرمول جدید، سهام شرکت‌های بزرگ چابک‌تر و روان‌تر شدند اما گرایش شرکت حذف تدریجی حجم مبنا است.

برنامه‌های بورس برای سال 94

مدیرعامل شرکت بورس اوراق بهادار با اعلام جزییات برنامه‌های بورس درسال۹۴ گفت: ۱۰درصد ارزش مستقیم بورس اوراق بهادار متعلق به ۳ پالایشگاه نماد بسته است که امید می‌رود با گشایش‌های فضای سیاسی و خروج از رکود و بازگشت پالایشی‌ها به چرخه بازار سال پر رونقی را در سال94 نسبت به سال93 داشته باشیم. قالیباف اصل تصریح کرد: درحوزه پذیرش درسال آینده ۸ شرکت جدید را وارد بورس خواهیم کرد، همچنین ۴ شرکت از فرابورس به بورس منتقل می‌شوند، پذیرش ۶ صندوق قابل معامله و ۵ اوراق بدهی در بازار سرمایه و برگزاری ۲ میز صنعت از برنامه‌های بورس خواهد بود.

مدیرعامل شرکت بورس اوراق بهادار از انتشار شاخص حاکمیت شرکتی درسال۹۴ خبر داد و گفت: اگر رتبه‌ها نهایی شود، می‌توانیم این شاخص را منتشر کنیم و دراختیار بازار سرمایه قرار دهیم.

وی بااشاره به وضعیت امسال بورس اوراق بهادار گفت: بازار امسال از یک‌سری ابهامات رنج می‌برد ازجمله بحث مذاکرات، ابهاماتی را ایجاد کرده بود. در سال گذشته بازار نسبت به حل و فصل مذاکرات امیدوار بود. بر این اساس قیمت سهم‌ها به یک‌باره افزایش یافت اما سهامداران عمده و ناشرین از رونق بازار استفاده نکردند و پس از آن یک‌سری افت در بازار در سال‌جاری اتفاق افتاد. وی ادامه داد: یک‌سری تصمیمات هم مربوط به بودجه و ابهامات مرتبط با آن بود. بازار سرمایه جای تصمیمات بلندمدت است و سرمایه‌گذاران براساس چشم‌انداز تصمیم‌گیری می‌کنند. بحث سیاست‌های انقباضی، نرخ سود بانکی و غیره از عواملی بود که در بازار سرمایه تاثیر گذاشت.

قالیباف اصل با ذکر اینکه بازار سرمایه دوران رکود را طی می‌کند و این مختص به بازار سرمایه نبوده و در سایر بازارها شدیدتر بوده است، گفت: امسال سال سختی برای بازار سرمایه بود. این درحالی است که بورس نسبت به گذشته تغییر کرده و دیگر شاهد صف‌های سنگین نیستیم و در اوج ناامیدی هم صف‌های سنگین تشکیل نمی‌شود. بازار سرمایه جای تصمیمات شفاف است و اگر ابهام برای سرمایه‌گذار ایجاد شود سردرگمی ایجاد می‌کند و نمی‌تواند منجر به سرمایه‌گذاری شود.

مدیرعامل شرکت بورس اوراق بهادار در مورد بازگشایی نماد پالایشگاه‌ها در بازار سرمایه گفت: این موضوع درحال حل شدن است و وزارت نفت هم تلاش‌هایی کرده ولی مشکل به‌صورت کامل حل نشده تا اثر آن را در بازار ببینیم. ۳ شرکت پالایشگاهی که ۱۰درصد ارزش مستقیم بورس اوراق بهادار را به خود اختصاص می‌دهند نمادشان در بورس بسته است، در مورد آنها نمی‌شود راحت تصمیم گرفت علاوه بر آن ۳ پالایشگاه هم در فرابورس با نماد بسته قرار دارند.

وی بااشاره به برگزاری جلسه بورس با وزارت نفت و شرکت پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی گفت: آنها بخشنامه قیمت فرآورده‌های نفتی را قبول ندارند و عنوان می‌کنند که قیمت‌ها در برخی موارد بالاست. در این جلسه به ما شفاف مطرح کردند که ما این بخشنامه را نمی‌پذیریم و آن را برمی‌گردانیم. اما طبق دستورالعمل افشا این شرکت‌ها باید اطلاعاتشان را به بازار سرمایه ارایه کنند و این جزو مسوولیت‌های قانونی آنهاست.

این مقام مسوول در بازار سرمایه کشور با تاکید بر این نکته که لازم است این ۶ پالایشگاه اطلاعات خود را تا پایان وقت روز گذشته به بازار سرمایه ارایه کنند گفت: اگر آنها اطلاعات ندهند تخلف است و باید به کمیته تخلفات بازار سرمایه پاسخ دهند. در عین حال در مورد بازگشایی نماد پالایشگاه‌ها بحث و بررسی صورت می‌گیرد و امیدواریم با رفع ابهامات آنها سال آینده سال خوبی برای بازار سرمایه در جهت بازگشایی نماد پالایشگاه‌ها باشد. مشکل پالایشگاه‌ها فقط قیمت نفت نیست و آنها روی فرآورده‌های نفتی اشکالاتی را مطرح می‌کنند.

قالیباف اصل در مورد مخالفت وزارت نفت با واگذاری شرکت‌های نفتی گفت: خوشبختانه کیفی‌سازی به ۵سال آینده موکول شد. وزارت اقتصاد مسوولیت واگذاری‌ها را برعهده دارد و چنین برداشتی در مورد واگذاری شرکت‌های نفتی وجود ندارد نباید در بازار این شبهه ایجاد شود که وزارتخانه‌یی مخالف واگذاری است. این درحالی است که سهام شرکت‌های نفتی به عموم مردم واگذار شده و متعلق به مردم است. حتی صندوق‌ها هم که سهام این شرکت‌ها از طریق آنها واگذار شده برای مردم است و متعلق به دولت نیست.

حجم مبنا چیست و چه تاثیری در قیمت سهام بورس دارد ؟

حجم مبنا چیست ؟

حجم مبنا برای کنترل معاملات و جلوگیری از نوسانات شدید در بازارهای بورس استفاده می‌شود. در ایران حجم مبنا فقط برای سهام شرکت هایی تعریف شده است که در بورس اوراق بهادار تهران (TSE) پذیرفته شده‌اند. بورس اوراق بهادار تهران، 2 بازار اصلی دارد که «بورس» و «فرابورس» هستند. حجم مبنا فقط در بازار بورس فعال است و در فرابورس وجود ندارد.

حجم مبنا چه تاثیری در تغییر قیمت دارد ؟

ملاک تغییر قیمت روزانه سهام های بورس بر مبنای قیمت پایانی آن ها است. اما خود قیمت پایانی، از حجم مبنا اثر می پذرید. مثلا اگر یک سهم در یک روز کاری صف فروش باشد و در منفی 5% به اندازه نصف حجم مبنا معامله شده باشد، قیمت پایانی آن -2.5% افت پیدا می کند. یعنی قیمت سهام -2.5 درصد کاهش پیدا کرده است. به مثال های زیر توجه کنید :

تاثیر حجم مبنای پر شده بر قیمت پایانی سهام

نمونه حجم مبنای پر شده در سهام پتروشیمی شیراز

تاثیر حجم مبنای پر نشده بر قیمت سهام

نمونه حجم مبنای پر نشده در سهام گسترش نفت و گاز پارسیان

حجم مبنا چگونه محاسبه می شود ؟

حجم مبنای شرکت های پذیرفته شده در بورس با ضرب (4/10000) بر تعداد سهام منتشر شده محاسبه می‌شود. حداکثر میزان حجم مبنا برابر با 10 میلیارد ریال است و حداقل میزان آن 500 میلیون ریال است. عدد حجم مبنای هر شرکت بر اساس قیمت پایانی آخرین روز معاملاتی هفته محاسبه شده و به عنوان حجم مبنای هفته بعد در نظر گرفته می‌شود.

مثال: فرض کنید که شرکتی با ضرب تعداد سهام خود در 4/10000 به 3 میلیون سهم می‌رسد. اگر این میزان را در قیمت پایانی از آخرین روز معاملاتی هفته که 6000 ریال بوده است، ضرب کنیم، به 18 میلیارد ریال می‌رسیم. طبق گفته قبلی، حداکثر ارزش حجم مبنا باید 10 میلیارد ریال باشد. بنابراین، نسبت 4/10000 برای این شرکت حذف می‌شود و بیشترین عدد (10 میلیارد ریال) وارد محاسبات می‌شود. در انتها، برای محاسبه حجم مبنای هفته آینده، 10 میلیارد ریال بر قیمت پایانی آخرین روز معاملاتی تقسیم می‌شود (10,000,000,000/6000=1666667) و براساس آن حجم مبنا 1,666,667 می‌گردد.

در طرف دیگر، تصور کنید که یک شرکت 125 میلیون سهم منتشر کرده است. با ضرب این رقم در نسبت 4/10000 به رقم 50 هزار می‌رسیم. قیمت پایانی این سهم در آخرین روز هفته گذشته نیز 5000 ریال بوده است. اما حاصل‌ضرب قیمت پایانی در حجم معاملات برابر 250 میلیون ریال شده است که کمتر از کف تعیین شده بوده است (500 میلیون ریال). حجم مبنای این شرکت با تقسیم 500 میلیون ریال (کف ارزش) بر قیمت پایانی تعیین می‌شود که 100 هزار خواهد بود و به عنوان حجم مبنای هفته بعد استفاده خواهد شد.

نکته جالب:

فرض کنید که سهام یک شرکت در تمام طول یک هفته در سطح +5٪ معامله شده باشد. در این صورت، قیمت پایانی هفته سهام این شرکت، 27٪ رشد را نشان خواهد داد. اما براساس دستورالعملی که تشریح شد، حجم مبنای این شرکت در هفته آینده کاهش خواهد یافت تا بازدهی مثبت آن تسهیل گردد. در طرف مقابل، اگر قیمت سهام یک شرکت در طول یک هفته، روند نزولی را طی کند، حجم مبنای آن افزایش می‌یابد تا مانعی بر سر راه سقوط سریع ارزش آن شود.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.